Dwór
Zausze (Завушша), rejon nieświeski, obwód miński, Białoruś
W w. XVIII dobra należały do ordynacji nieświeskiej, stanowiły dożywotnią dzierżawę Teofili Konstancji ks. Radziwiłł, żony Ignacego Morawskiego h. Dąbrowa. Po ślubie Stefanii Radziwiłł z Ludwikiem Wittgensteinem własność Wittgensteinów, następnie drogą dziedziczenia Marii Hohenlohe, od której w r. 1890 Zausze kupił Konstanty Hartingh, który wraz z żoną był właścicielem majątku do r. 1939. Nieistniejący dwór został wzniesiony w l. 70. w. XVIII prawdopodobnie przez Ignacego Morawskiego. Budynek przekształcony w czasie I wojny światowej na kino był w okresie międzywojennym niezamieszkany. Drewniany, w części środkowej piętrowy, na planie prostokąta, nakryty dachem dwuspadowym w części środkowej oraz dachami trójspadowymi. Środkową część jedenastoosiowej fasady poprzedzał portyk wsparty na dwóch parach kolumn podtrzymujących gzyms i trójkątny przyczółek. Elewację ogrodową poprzedzał taras. Wnętrza w układzie dwutraktowym, po prawej stronie budynku z korytarzem między traktami. Wyposażenie wnętrz stanowiły m.in. stylowe meble i dzieła sztuki.
Bilbiografia
- Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 2, Województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992 s. 412-413
- Федорук А. Т, Старинные усадьбы Минского края, Мінск 2000 s. 108-115
- Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 14, Warszawa 1895 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV) s. 467-468