Dwór

Szawkiany były zapewne (obok Szementowszczyzny), jedną z najstarszych siedzib rodu Szemiotów vel Szemiothów h. Łabędź. W r. 1497 Mikołaj i Jan Szemiotowiczowie ufundowali w Szawkianach kościół katolicki. W rękach kolejnych dziedziców dobra pozostały aż do 2. poł. XVIII w. Wtedy też nabył je Fortunat Gorski, rotmistrz kawalerii narodowej, żonaty z Brygidą Zabiełłówną. Po jego śmierci majętność odziedziczył jego syn Antoni, żonaty z Kazimiera Gorską, po nim jego wnuk Zygmunt, ożeniony z Marią z Mineyków. Ostatnim właściciela był syn Zygmunta, Tomasz Gorski, żonaty z Anną Gorską. Drewniany dwór został wzniesiony jeszcze w XVIII w., w XIX i XX kilkukrotnie przebudowywany, zatracając swój pierwotny wygląd. W najstarszej części był budowlą niewielką, parterową, na rzucie szerokiego prostokąta, nakrytą wysokim dachem naczółkowym, pobitym gontem. Na osi głównej znajdował się pięcioboczny oszklony ganek, nakryty dachem stożkowym. Prawdopodobnie pod koniec XIX w. do elewacji bocznej (po prawej stronie) dobudowano dwupiętrową wieżę; w 1905 od tyłu, prostopadle do głównego korpusu dworu dostawiono murowane skrzydło. Wnętrze urządzone skromnie, a na wyposażeniu znajdowało się kilka portretów rodzinnych, obrazów, mebli pochodzących głównie z XIX w. Całość otaczał park krajobrazowy. Na terenie ogrodu stał drewniany, dwupiętrowy lamus, założony na rzucie kwadratu, z galeryjką widokową na piętrze.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 282-284.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, t. 11, Warszawa 1890 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/) s. 811.