Dwór
Ponary (Paneriai), obwód wileński, okręg wileński, Litwa
Ponary w 2. poł. XVIII w. należały do Ludwika Szymona Gutakowskiego, szambelana królewskiego. W r. 1795 odsprzedał majętność Stanisławowi Puzynie, sekretarzowi króla Stanisława Augusta, który w r. 1819 scedował dobra na córkę Aleksandrę, zamężną z Józefem Roemerem h. Jelita. Ostatnimi właścicielami byli Ewelina z Roemerów 1mo. vo. Lubiniecka, 2do. vo. Gostomska, i jej dzieci z pierwszego małżeństwa z Konstantym Lubienieckim - Maria, żona Leonarda Mieroszewskiego h. Ślepowron i Artur Lubieniecki, żonaty z Wandą Beer. W l. 20. XX w. po reformie rolnej dobra zostały sprzedane. Na temat dziejów dworu nie posiadamy zbyt wielu informacji; przetrwał on do czasów międzywojennych. Budowla składająca się z trzech dwukondygnacyjnych członów, połączonych ze sobą parterowymi łącznikami. Być może wznoszenie pałacu rozpoczął w 1. ćw. XIX w. Stanisław Puzyna, lub jego zięć Józef Roemer w l. 20. lub 30. Pałac nie został w pełni ukończony; część środkowa korpusu głównego pięcioosiowa, na planie prostokąta, nakryta dwuspadowym dachem, poprzedzona niewielkim tarasem z jednospadowym daszkiem powyżej. Skrzydła boczne miały być ustawione poprzecznie względem części głównej i zapewne nakryte dwuspadowym dachem; części parterowe trójosiowe, po stronie prawej umieszczono dwukolumnowy portyk, zamknięty ćwierćkolistym frontonem. Na temat elewacji ogrodowej nie posiadamy żadnych informacji. Wiadomo jedynie, że prawa część boczna i poprzedzający go łącznik nie zostały zrealizowane. Całość otaczał rozległy park krajobrazowy.
Bilbiografia
- Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 124-126.
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. 1: Województwo wileńskie, Warszawa 1938 s. 63.