Dwór Jabłonowskich
Kamionka Wołoska (Кам'янка-Волоська), rejon żółkiewski, obwód lwowski, Ukraina
W czasach przedrozbiorowych uposażenie starostwa rzeczyckiego, a po r. 1772 dobra ks. Józefa Aleksandra Jabłonowskiego. Wraz z jego śmiercią włości odziedziczyła żona, Franciszka z Woronieckich, lecz w r. 1841 od jej kuzyna Józefa wieś odkupił Jan Euzebiusz Czaykowski h. Gryf, którego spadkobiercy władali majątkiem do r. 1939. We wsi istniał wcześniej zamek obronny, którego pozostałości przetrwały do pocz. w. XX. Nową rezydencję wzniósł w latach 1829-1832 Wincenty Woroniecki. Kompleks tworzyły dwie połączone ze sobą późnoklasycystyczne budowle – mniejszy dom mieszkalny i większa oficyna. Dwór założony na rzucie szerokiego prostokąta z portykiem kolumnowym na osi i nakryty dachem dwuspadowym. Po obu stronach się trójosiowe partie boczne z oranżeriami na końcach. Wewnątrz zaaranżowano wielką owalną salę balową dekorowaną polichromiami oraz prostokątną salę kolumnową. Naprzeciw dworu umieszczono bramę wjazdową złożoną z czterech filarów i kutych, żelaznych wrót. Rezydencję otaczał park widokowy z dwoma gazonami, stawem, fontanną i groblami spacerowymi. Założenie zniszczone podczas II wojny światowej.
Bilbiografia
- Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 6, Województwo bełskie, Ziemia Chełmska województwa ruskiego, Wrocław-Warszawa-Kraków 1995 s. 49-56.
- Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 3, Warszawa 1882 (http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III) s. 788-791
- Niezabitowski K., Dwór w Kamionce Wołoskiej, „Kurier Literacko-Narodowy”, 16/17 (1939), s. VII
- Rolnik 1867-1937, [Lwów 1938] (https://polona.pl/item/rolnik-1867-1937,MTUyMTE5OQ/3/#info:metadata) s. 108