Cmentarz

Założony został na planie prostokąta, tuż za cerkwią usytuowaną we wsi przy drodze Monasterzyska-Podhajce, zapewne jeszcze w XVIII w. Nekropolia wyraźnie podzielona jest na trzy części. Po stronie zachodniej znajduje się obszar z pochówkami współczesnymi, a po stronie wschodniej – najstarszy. Pomiędzy obiema częściami znajduje się dość duży teren z niewielką ilością nagrobków, które zapewne zostały zniszczone po II wojnie światowej. Na cmentarzu, tuż obok najstarszych nagrobków, znajduje się, ustawiona wtórnie12, figura św. Jana Nepomucena. W czasie prac inwentaryzacyjnych udało się odnaleźć na tym cmentarzu 4 polskie nagrobki oraz niezwykle cenny przykład klasycystycznej sztuki sepulkralnej – grobowiec Antoniego (zm. 1819) i Heleny (zm. 1932) Ponińskich, który w 1833 r. ufundował ich syn Wincenty. Zamówienie zapewne zrealizował jeden z najważniejszych twórców klasycyzmu lwowskiego, absolwent wiedeńskiej akademii, zdobywający szlify w Monachium, Paryżu i w Rzymie – Anton Schimser (1790‒1838). Jest to rozbudowana kompozycja architektoniczno-figuralna, której oś centralną tworzy kolumna z trzema postaciami kobiet dźwigających na swoich plecach urnę. Po bokach znajdują się personifikacje, które zgodnie z ikonografią i niewątpliwie włoskimi wzorcami kompozycji trzeba by określić jako rozpaczającą Italię wraz z małym bogiem snu Hypnosem oraz Tybr. Biorąc jednak pod uwagę, że w tego typu przedstawieniach powstających poza Półwyspem Apenińskim symbolikę chętnie odnoszono do lokalnych warunków, można by widzieć w figurach z Kowalówki rozpaczającą Galicję oraz Dniestr..

Artyści i rzemieślnicy

• Schimser Anton (1790-1839), rzeźbiarz

Bilbiografia

• Cmentarze dawnego powiatu buczackiego, red. A.S. Czyż, B. Gutowski, Warszawa 2017