Cerkiew pw. wniebowzięcia NMP

Klesztów (Klesztów), powiat chełmski, województwo lubelskie, Polska

Cerkiew wzniesiona przed r. 1772 z fundacji Łukasza Węgleńskiego i jego żony z Rulikowskich, konsekrowana w r. 1733 przez bpa M. Ryłłę. Od r. 1865 prawosławna, w latach 1915-1917 opuszczona, od ok. r. 19120 użytkowana jako kościół rzymskokatolicki. Poważnie uszkodzona w r. 1944. Gruntownie remontowana w latach 1988-94. Jednonawowa, z węższym sanktuarium zwróconym na pn.-zach., ujętym dwoma zakrystiami (pn.-wsch. dostawiona ok. r. 1960). Elewacje gładkie. Fasada zwieńczona szczytem ujętym spływami wolutowymi. W nawie i starej zakrystii sklepienie kolebkowe z lunetami, w prezbiterium i kruchcie krzyżowo-kolebkowo. Chór wsparty na arkadzie. W ścianach cztery wnęki zamknięte łukiem odcinkowym. Wnętrze pokryte późnobarokową dekoracją malarską, 1773, sygnowana przez Gabriela Sławińskiego. Iluzjonistyczne ołtarze oraz sceny ujęte w ramy fikcyjnej architektury. W nawie: Wniebowzięcie NMP, Wręczenie kluczy św. Piotrowi, Anioł i król Dawid (?), czterej Ewangeliści oraz dwa iluzjonistyczne ołtarze. W prezbiterium Oko Opatrzności. W starej zakrystii Ofiara Abrahama; w kruchcie monogram Maria. Cmentarz ogrodzony murem z bramą-dzwonnicą i dwoma bliźniaczymi budynkami mieszkalnymi, po 1772.

Artyści i rzemieślnicy

Bilbiografia

  • Ludera M., Gabriel Sławiński – późnobarokowy malarz w służbie Kościoła i Cerkwi, Kraków 2016 s. 47-69.
  • Ludera M., Łukasz Węgleński z małżonką – fundatorzy dawnej cerkwi Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Klesztowie. O stosunkach na pograniczu wyznaniowym Rzeczypospolitej w XVIII w., „Prace Historyczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, t. 144, 2017, z. 1, s. 59–82 s. 537.
  • Katalog Zabytków sztuki w Polsce, t. 8, Województwo lubelskie, pod red. R. Brykowskiego i E. Smulikowskiej, z. 5, Powiat chełmski, oprac. K. Kutrzebianka i E. Smulikowska, Warszawa 1968
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, Warszawa 2016
  • Ludera M., The copy of the Chełm icon of Mother of God in the Orthodox Church in Klesztów. Dating, direct inspiration, cult, „Roczniki Teologiczne KUL”, 2016, z. 4: Historia Kościoła, 63, 2016, s. 109–127