Cerkiew garnizonowa pw. Św. Mikołaja

Brześć Litewski (Брэст), rejon brzeski, obwód brzeski, Białoruś

Murowana, klasycystyczna cerkiew garnizonowa budowana w l. 1851-ok. 1860, wbrew obiegowej opinii nie stanęła na miejscu po zburzonym kościele Augustianów. Zachowane plany inwentaryzacyjne twierdzy pokazują, że usytuowano ją na placu za prezbiterium istniejącego wówczas kościoła poaugustiańskiego (przebudowanego na siedzibę Komitetu Inżynierów Twierdzy). Podczas przebudowy cytadeli w l. 1864-68 cerkiew została rozebrana, była bowiem zbyt wysoka w świetle przepisów wojskowych. Kolejna, wzniesiona na tym samym miejscu w r. 1872 z powodu wad konstrukcyjnych także została rozebrana. Projekty kolejnej wykonał w r. 1874 prof. Dawid Iwanowicz Grimm, budowana do r. 1876 pod kierunkiem inżyniera L. M. Iwanowa. Cerkiew miała być pomniejszoną kopią soboru św. Zofii w Konstantynopolu. Murowana z cegły, na cokole z ciosów granitowych, na rzucie kwadratu, zamknięta apsydą. Siedmioosiowy ikonostas w stylu neoruskim, w pendentywach pod kopułą akademickie malowidła z Ewangelistami wykonane m.in. przez Dymitra Nikoforowicza Martynowa. W r. 1915 cerkiew została ewakuowana, wyposażenie wywiezione, a świątynia przeznaczona przez Niemców na katolicki kościół garnizonowy. Po zniszczeniach w trakcie II wojny, opuszczony budynek zabezpieczono w ramach kompleksu muzealnego „Brzeska Twierdza Bohater”, następnie w r. 1991 oddano cerkwi prawosławnej. Od r. 1994 prowadzone prace rekonstrukcyjne, przywracające wygląd cerkwi z l. 1876-1924.

Artyści i rzemieślnicy

Bilbiografia

  • Zgliński, M., Kościół garnizonowy p.w. Św. Kazimierza Królewicza w Brześciu, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. V: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa brzeskolitewskiego, red. M. Zgliński, t. 1, Kraków 2013 105-119
  • Zgliński, M., Zarys dziejów i urbanistyki Brześcia oraz rysy historyczne jego nieistniejących kościołów i klasztorów rzymskokatolickich, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. V: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa brzeskolitewskiego, red. M. Zgliński, t. 1, Kraków 2013 17-68