Dayczak Wawrzyniec (1882-1968), architekt
W młodości działacz niepodległościowy, twórca i pierwszy naczelnik „Drużyn Bartoszowych”. W r. 1915 ukończył Wydział Architektury Politechniki Lwowskiej. Pracował we Lwowie, a od r. 1945 w Jarosławiu, gdzie oprócz działalności projektowej wykładał historię architektury w Szkole Budownictwa. Zaprojektował kilkadziesiąt kościołów i kaplic, w większości zrealizowanych. Projektował też małą architekturę i elementy wyposażenia wnętrz kościelnych. Stosował formy historyzujące (głównie neobarokowe) i modernistyczne. Prowadził liczne prace konserwatorskie oraz prace remontowo-budowlane na terenie woj. lwowskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego i łuckiego. Zachował się niemal kompletny zbiór jego rysunków projektowych (BPAU PAN). Jego pierwszym uchwytnym dziełem była kaplica publiczna w rodzinnej miejscowości Reniów k. Załoziec, wzniesiona w latach 1905-1908, zniszczona w czasie I wojny światowej. W r. 1927 zaprojektował (w zupełnie odmiennych formach) nową kaplicę w Reniowie, zrealizowaną w latach 1932-1938. Przed r. 1910 zaprojektował fasadę i wieżę kościoła w Milnie, wzniesionego za- pewne w latach 1908-1914, a w poł. lat dwudziestych wykonał projekt jego odbudowy po zniszczeniach w czasie I wojny światowej (realizacja 1926?). Zaprojektował kościół w Pieniakach (budowa 1924-1926), wraz z ołtarzem gł. „w stylu barokowym” (realizacja 1928 przez Władysława Mielniczka) oraz plebanię (budowa od r. 1927). Niektóre jego projekty były realizowane kilkakrotnie w różnych miejscowościach (zazwyczaj z drobnymi zmianami); przynajmniej niektóre z nich miały charakter projektów typowych. W ten sposób wg projektu, opracowanego w r. 1925 dla kaplicy publicznej w Sosnowie (parafia Złotniki), wzniesiono także kaplice w: Seretcu (parafia Załoźce; nieukończona do r. 1939), Wiśniowczyku (parafia Gołogóry; budowa 1930), Turkocinie (parafia Pohorylce; budowa nieukończona do wybuchu II wojny światowej; pierwotnie kaplica została niesłusznie związana z Alfredem Majewskim). Projekt kaplicy publicznej w Żędowicach (parafia Tuczne; projekt 1928; budowa 1930) został wykorzystany przy budowie kaplic w Żabiniu (parafia Pomorzany; budowa do 1938; konsekracja 1939) i Czystopadach (parafia Załoźce; ukończona 1938/1939). Wg jednego projektu z r. 1933 wzniesiono kaplicę w Ratyszczach (parafia Załoźce; nieukończona do wybuchu II wojny światowej) i kościół w Strzeliskach Nowych (rozpoczęty w r. 1938, nieukończony do wybuchu II wojny światowej). Projekt kościoła w Borysławiu-Hubiczach (przed 1934; budowa 1934-1936), po opracowaniu przez technika Markowskiego, posłużył do wzniesienia kościoła filialnego w Boryni (rozpoczęty w r. 1939 nieukończony do wybuchu II wojny światowej. Projekt kościoła filialnego w Chłopach k. Komama (1936; budowa nieukończona do wybuchu II wojny światowej) wykorzystano powtórnie przy budowie kościoła w Jelechowicach k. Złoczowa (przed 26 I 1938; Dayczak sporządził też kosztorys, opis techniczny i obliczenia statyczne; projekt został zatwierdzony 14 II 1938 i zrealizowany prawdopodobnie jeszcze w tym samym roku. Podobnie projekt kaplicy publicznej w Cwitowej (1937; budowa 1937-1939) posłużył przy budowie kaplic w miejscowościach: Czajkowice, Zubrzec (pow. buczacki) oraz Babin (woj. wołyńskie). Z grupą tą niesłusznie wiązano także kaplicę w Załuczu (parafia Śniatyn), w rzeczywistości zupełnie odmienną. Dayczak wykonał projekt typowy kościoła na 400 osób, wg którego wzniesiono kaplicę publiczną w Jarosławicach (parafia Zborów; 1928; zachowana w formie znacznie uproszczonej, co wynika być może z nieukończenia budowli do r. 1939 albo przekształcenia jej po wojnie). Wg tegoż projektu planowano budowę kaplicy w Krechowie, ostatecznie wznoszoną od r. 1930 wg projekt Henryka Zaremby. Autor projektów kościołów i kaplic w: Wicyniu (1925, budowa 1926; Dayczak sam kierował budową), Lubieniu Wielkim (1926, projekt zatwierdzony po wprowadzeniu zmian 13 VI 1929 i realizowany od r. 1930), Hnidawie (parafia Trościaniec Wielki; budowa 1926), Chlebowicach Swirskich (parafia Świrz; ok. r. 1927; podjęto przygotowania do budowy, ale kaplica nie powstała), Białogłowach (parafia Załoźce; budowa 1928), Hucie Pieniackiej (parafia Pieniaki; budowa 1928), Morszynie (budowa ok.1930-1932), Ottyniowicach (parafia Chodorów; budowa ok. 1930), na Sygniówce pod Lwowem (projekt przed 6 III 1931; Dayczak kierował budową, prowadzoną od 3 VIII1931, nieukończoną do wybuchu II wojny światowej), Krzywczycach pod Lwowem (1931; wzniesiony wg projektu nieznanego architekta, być może Tadeusza Bilińskiego, który zaczerpnął wiele rozwiązań z pracy Dayczaka, Słowicie (ok. 1931; budowa od r. 1936, nie wiadomo czy ukończona przed r. 1939), Pohorcach (1931-1932; budowa 1935-1937), Czemiszówce (parafia Kaczanówka; 1932), Jarczowcach i Kudynowcach (obydwie kaplice w parafii Zborów; w r. 1936 były w trakcie budowy) Daszawie (1935; budowa od 1936, nieukończona do wybuchu II wojny światowej, Krynicy Szlacheckiej (1937; prawdopodobnie przy współpracy Tadeusza Oleksego; realizacja 1938-1939), na Batorówce pod Lwowem (projekt koniec 1937 lub pocz. 1938, zatwierdzony w marcu i kwietniu 1938 i zrealizowany do czerwca r. 1939), w Zuchorzycach (parafia Biłka Szlachecka; budowa 1937-1938 i Strutynie (parafia Złoczów; 2. poł. lat trzydziestych). Wykonał projekt dokończenia (?) kaplicy w Ciemierzyńcach (parafia Dunajów; 1931 lub 1932), projekty rozbudowy kościołów w Tucznem (1931) i Nadwornej (realizacja od 1937; prace nieukończone do wybuchu II wojny światowej oraz przebudowy kościoła w Chodorowie (1935), a ponadto projekty domu parafialnego Kapucynów na Zamarstynowie we Lwowie (1932), kaplicy-pomnika na cmentarzu w Zborowie (budowa 1935) oraz kaplicy przedpogrzebowej w krypcie pod zakrystią kościoła Św. Elżbiety we Lwowie (realizacja 1936). Przypisuje się mu projekt przebudowy kościoła w Majdanie Lipowieckim, przeprowadzonej w latach 1936-1938. W r. 1936 dokonał zmian w projekcie zespołu tymczasowego klasztoru z kaplicą Franciszkanów w Kozielnikach pod Lwowem, autorstwa Michała Łużeckiego, W r. 1938 zaprojektował budynek Muzeum Archidiecezjalnego we Lwowie, niezrealizowany z powodu wybuchu II wojny światowej. Przed 6 III 1923 przygotował projekt rekonstrukcji fasady, dachu i wieżyczki na sygnaturkę kościoła parafialnego w Załoźcach, uszkodzonego w czasie I wojny światowej, a w r. 1925 projekt wieżyczki na sygnaturkę dla kościoła w Zborowie (realizacja 1934). W r. 1931 zaprojektował, a w latach 1931-1932 kieował przebudową części seminaryjnej klasztoru Zmartwychwstańców we Lwowie, a w r. 1932 wzniósł nową wieżyczkę na sygnaturkę na kościele tegoż zgromadzenia. W r. 1930 wziął udział w konkursie na projekt kościoła Matki Boskiej Ostrobramskiej na Łyczakowie we Lwowie, ale jego praca nie została przyjęta do realizacji. Po śmierci projektanta Tadeusza Obmińskiego (18 VII 1932) objął kierownictwo budowy tegoż kościoła i dokonał znaczących zmian w projekcie (w r. 1934, na skutek interwencji Urzędu Nadzoru Budowlanego, został zmuszony do przedstawienia „dodatkowych planów celem uzyskania dodatkowego konsensusu”), a jego firma budowlana zrealizowała główne prace przy wznoszeniu murów świątyni (1931-1934). Do tegoż kościoła zaprojektował tabernakulum i ambonę (1934) oraz tablicę pamiątkową ku czci abpa Bolesława Twardowskiego i konfesjonały. W r. 1933 wykonał projekt hełmu na wieży kościoła Dominikanów w Podkamieniu (jego rekonstrukcję rozpoczęto w czerwcu 1938), a od r. 1936 kierował pracami przy odnowieniu tegoż kościoła. W r. 1925 nadzorował remont elewacji wsch., pn. i zach. skrzydeł klasztoru Dominikanów we Lwowie wraz z wymianą bramy pomiędzy narożnikiem kaplicy Potockich (przy kościele Bożego Ciała), a budynkiem arsenału. W r. 1931 nadzorował remont kamienicy Dominikanów przy ul. Blacharskiej 1 we Lwowie (zamykającej od zach. teren klasztoru dominikańskiego), wg projektu Tadeusza Soleckiego. W r. 1926 kierował rozbiórką alabastrowych nagrobków rycerskich z podziemi tej świątyni i przeniesieniem ich do kaplic Bł. Imeldy, Św. Jacka i Potockich, a także przygotował kosztorys odwodnienia klasztoru dominikańskiego i zlecił firmie Mariana Bobera wymianę dachu nad jego wsch. skrzydłem. W r. 1926 złożył ofertę na prowadzenie prac budowlanych przy rozbudowie klasztoru Franciszkanów (pierwotnie Kapucynów) we Lwowie, w r. 1930 kierował remontem fasady tegoż kościoła, a w r. 1932 otrzymał zapłatę za prace przy należących do niego dzwonnicy i ogrodzeniu. W końcu lat dwudziestych być może nadzorował prace remontowe prowadzone przy kościele w Kąkolnikach. Ok. r. 1931 wykonał projekt restauracji kościoła i klasztoru Bernardynów we Fradze, ale nie wiadomo czy prace zrealizowano. Po 28 VIII 1933 przeprowadził prace remontowe w wielkim refektarzu klasztoru Dominikanów we Lwowie. W latach 1933-1935 kierował pracami konserwatorskimi w kolegiacie w Stanisławowie, przy współpracy Wincentego III Witolda Rawskiego; wspólnie zaprojektowali polichromię wnętrza, uzupełniającą malowidła z 2. poł. w. XIX (zlecone w r. 1877 Erazmowi Fabiańskiemu), zrealizowaną przez — Józefa Smuczaka. W latach dwudziestych lub trzydziestych w. XX, wspólnie ze Stanisławem Maliną, zawarł niedatowaną umowę na odbudowę zakładu SS. Miłosierdzia w Załoźcach po zniszczeniach I wojny światowej, zrealizowaną w latach 1925-1938 (nie wiadomo czyją prowadził i w jakim zakresie). W latach 1942-1943 kierował zasklepieniem pomieszczeń i remontem dachu klasztoru Karmelitów we Lwowie, zrujnowanych na skutek działań wojennych; odnowienie klasztoru upamiętniła tablica umieszczona w krużgankach. Przypisuje mu się projekt wieżyczki na sygnaturkę i barokizacji kruchty kościoła w Kaczanówce, zrealizowanych w r. 1927 lub później. Przeprowadził modyfikację projektu ołtarza gł. autorstwa Ludomiła Gyurkovicha i Józefa Szostakiewicza (1930; realizacja 1930-1934) oraz wykonał projekty witraży do prezbiterium kościoła Św. Elżbiety we Lwowie (realizacja 1933), Zaprojektował ołtarz gł. i aranżację prezbiterium kościoła parafialnego w Tarnopolu (1933).Przypisuje się mu koncepcję projektu ołtarza gł. kościoła w Wicyniu, sporządzonego przez Jana Wojtowicza w r. 1930 i zrealizowanego przez tegoż w r. 1931. W r. 1926 na zlecenie wojewódzkiego konserwatora zabytków wykonał pomiary i projekt konserwacji drewnianego kościoła w Pistyniu, a w latach w 1926-1930 kierował także tymi pracami.